Verzorging van uw sloep

Afdrukken E-mail

  bolle.jpg - 535.86 Kb herfst2008.jpg - 605.43 Kb Zomer en herfst 

Net als Vivaldi kent uw sloep de vier jaargetijden. Het onderhoud van de boot, in welk jaargetijde, heeft invloed op het volgende. 

Begin/Einde  vaarseizoenSloep.org zet slechts enkele aandachtspunten neer voor in de zomer, in de winter. Lekkage langs de schroefas. Over onderhoud binnenzijde sloep. Lak tip twee-componentenlak. Onderhoud uw boot elk jaar weer. Wanneer zij weer drijft, dan is het toch genieten. Het werk wordt beloond.

Deskundigheid
Een sloep is een minder eenvoudige constructie, dan men denkt. Wees spaarzaam bij sloopwerk. Maak bij moeilijk werk gebruik van de kennis van de werf. Dat is goed voor de boot en u krijgt een mooi resultaat. Als voorbeeld zag ik een  schipper  regelmatig  werkoverleg houden met de jachtwerf over wie doet wat en welke materialen daarbij zouden worden gebruikt. Afhankelijk van de voor u beschikbare tijd kan een combinatie van werk van de werf met uw werk een snelle methode zijn met mooi resultaat.


Onderhoud
Voor u om aan te vullen met het doel om het leven met een sloep in de winter lichter en in de zomer vrolijk te maken.

Voornaamste regel: Loop geen achterstand op in het onderhoud.
Een goed werkplan draagt bij aan beter onderhoud.
Verdeel vooral de grote werkzaamheden over de tijd, die u beschikbaar hebt. 
Koop tevoren de materialen in; anders verliest u werkuren. 
Twee halve dagen aan de boot werken, kan effectiever zijn, dan één hele dag.
Deel uw boot problemen met anderen. Men steekt wat van elkaar op.
Sloep.org wil uitwisseling van kennis en ervaring publiceren, opdat het onderhoud aan de sloep minder tijd kost en de boot langer behouden blijft.
Teksten en/of foto’s voor de website  over onderhoud of reparaties of pech kunt u aanbieden via Contact. U krijgt response!

  Hier kan een heel mooi sloepje uit komen.

Ingezonden bijdragen zijn van onder andere:
Schipper Kees Hageman over zijn de 100+ jarige "Iris". (Zie Remake).  
Een poos geleden heb ik  veel werk gehad aan de zetgang van mijn eigen sloep (Virgin).
Ook het verhaal van de "Klinkbink" van Ben Bouwhuis laat zien, dat men bij een verwaarloosde sloep de moed niet moet opgeven. 

Helaas; soms mislukt het, omdat onder het polyester het hout is verpulverd. Dit overkwam de schipper van de "Thor" (ex-Zuiderkruis).  

 Zoveel hulp bij werk aan de boot heeft niet iedereen

Een ander maal heb ik zelf een deel van het berghout vervangen. Tijdens het verwarmen en buigen is  het 4 cm dikke hout door de vrij sterke kromming geknapt. Ik heb het opnieuw gemaakt; nu gelamineerd (in twee lagen) gezaagd en in gebogen stand met epoxy op elkaar gelijmd. Het achterschip heb ik als als mal gebruikt. De lijmtangen heb ik een paar dagen laten zitten tot de verbinding was doorgehard. Wanneer men veel doet aan een oude sloep, dan wordt deze opknapper  een  boot om gezien te worden. De galerij staat er vol mee!

 Hout, een mooi materiaal

 voorbeeld van een restauratie

Het Vaarseizoen
Ligplaats

Zorg voor een veilige ligplaats. Het begint, wanneer de boot ligt gemeerd. 
Preventie. U kunt schade voorkomen door gebruik van voldoende stootwillen. 
Onrustige jachthaven;  gebruik verende landvasten. 
Landvasten mogen het schip raken op de verhaalkam en de kikker en nergens anders.
Zonlicht; UV-straling tast laklagen aan. Gebruik lak met een hoog UV-filter op zon gevoelige plekken. Een zeiltje over de giek helpt ook. Het zeiltje niet te strak spannen, anders ontstaan schimmels aan de huik. Om de invloed van de zon te verdelen, kan men de boot af en toe andersom in de haven meren.
Natte zeilen; met natte zeilen  thuiskomen en  haastig opbergen, is niet erg, mits men de zeilen binnen enkele dagen alsnog droog  hangt, of zeilt.
Controleer af en toe de spanning op de verstaging.
Vuil, vocht en boomblad; schoon schip remt afbraak van de bescherming af.

Winterstalling (Goed wegzetten)

100-0044_img.jpg - 694.49 Kb overhang sloep op bok

Zet het schip schoon en droog, met goede ondersteuning op de bok. Aan boord van het (moeder)schip werd de sloep (bijna) onder de stevens gesteund. Namelijk onder de hijsblokken van de davits. Op de huidige korte werfbok steekt de boot voor en achter ver over; dat kan worden ondersteund met verticale balkjes.

donderdag 12 april 2012 4.jpg - 301.87 Kb steunbalkjes

Bij een buiten stalling dient de boot regendicht zijn afgedekt. Loop de boot van bovenaf na op zoek naar plekken in het hout, die niet goed zijn afgekit. Op den duur ontstaat daar vocht schade. De boot mag  vol regenen, maar niet inwateren.

 Inkijkje op motor fundatie


Schoonmaken nog belangrijker, dan impregneren
De binnenzijde van een houten sloep. Zeer belangrijk is, dat de boot van binnen van voor tot achter in alle hoekjes schoon is. (Waar vuil zit blijft het langer vochtig). Open sloepen kan men bij einde seizoen schoonspoelen, terwijl ze nog in het water ligt. Dit kan ook later op de wal, zelfs wanneer de sloep droog is. Wat schoonmaken? Overal waar u bij kunt. Vooral de spaties tussen de spanten en de huidgangen, tussen het middenzaathout en de kielbalk en in de hoekjes van voor en achtersteven.
Na drogen conserveren
De diepte, welke het middel in het hout dringt, valt heel erg tegen. Toch helpt het. Voor het behandelen van de boot, met welk conserveermiddel dan ook, dient het hout behoorlijk droog te zijn. Vochtig hout neemt niet op, of de laag laat los, wanneer de boot weer in de vaart is. En dan is alle tijd, materiaal en energie er voor niets  in gestoken. Een vocht indicator of meter kan daarbij een goede hulp zijn. Die is voor redelijke prijs te koop. 


   de verwarmingslampen aan beide zijden opgesteld heeft een beter effect

 Een voorbeeld om een groot object te drogen ziet u hier op foto. Met een stel flinke Infrarode lampen wordt een vochtige kiel gedroogd; men denkt daar een maand over te doen. Men gaat nu eerst drogen. In overleg met een houtspecialist wordt dat met infrarood gedaan. Er wordt met 8 lampen van 250 watt ca 2 uur per dag gedroogd. Mogelijk dat er nog een vacuümpomp bij wordt gezet. Het moet het in een maand droog zijn. 

 Voorbeeld van een eenvoudige vochtmeter


Verduurzamen
De beste middelen voor het verduurzamen van hout zijn vergiften; de meeste middelen zijn daarom niet meer in de handel. Er zijn plantaardige oliën en anti- schimmel vloeistoffen. Lees goed het etiket; de vloeistoffen mogen de koperen klinknagels niet aantasten en ook weer niet de stalen kielbouten aanvreten! Doe bij twijfel navraag aan de fabrikant.(Internet). Een testje vooraf is mogelijk met een stukje (rood)koper op een schoteltje met het conserveermiddel; verkleurt het koper, dan is het middel ongeschikt. Conserveer middelen met veel zouten zijn slecht voor de gegalvaniseerde ijzeren bouten, die o.a... in de kiel en de stevens zitten. Er zijn diverse moderne behandel methodes mogelijk, maar zijn die ook geschikt voor overnaadse koper geklonken sloepen? Zelf ben ik gek met  lijnolie 
verdund met terpetine en gemengd met houtconserveer.  Dat trekt overal lekker tussen. Het trekt niet diep in het hout, maar functioneert wel.

 Bezuinigen op materialen of geen tijd hebben kost vaak meer manuren door de kortere levensduur van het gedane werk. Goed lakwerk hangt af van de juiste voorbehandeling en het aantal lagen. Vooraf dient het oppervlak vetvrij, schoon en droog te zijn en met de juiste primer te zijn voor gestreken. (Of geen primer). Is het te lakken oppervlak stijf, of veert het door; hier is de keuze van de lak belangrijk. Gebruik lak met een hoge UV factor. Maak gebruik van de kennis van materialen van de verkoper/werf. Heeft men weinig tijd, dan neigt men om voor dit jaar slechts enkele laagjes lak op te strijken of rollen. Helaas; dit wordt bijna altijd afgestraft; het aantal lagen, dat op de bus staat moet er minstens op. Zelf heb ik ook zo jaren gezondigd. Een paar jaar terug heb ik op een nieuw mahonie dek veel lagen “Polyground” gelegd. Daarna een aantal laklagen er op. (Blijft jaren mooi). Professionele boot schilders schrikken niet terug voor tien lagen lak als bescherming op de boot. Daarna kan men ieder jaar een "slijt laagje" opzetten; dat is wat we willen. Schilder een blank gelakt gedeelte niet zo maar in een kleur over; bij een beetje wrijving laat het los. Bootlakken op basis van Chinese houtolie zouden beter zijn dan lakken op basis van lijnolie. Ik weet het niet; kijk eens op de boten beurzen. Heeft u ervaring, laat het ons weten. Wij wachten met smart op nieuwe vindingen.


Iets over grondverf. (door Leo Cusell)
Grondverf Is een eerste laag verf, met de eigenschappen hechting op ondergrond als het om hout gaat. Is het een eerste verflaag op hout, ik spreek ter verduidelijking niet over staal. ( Dan is het primer. ) Voor een houten ondergrond moet men een grondverf hebben wat overgepigmenteerd is of vulmiddel met een vette alkydhars. Dit om het pigment beter te kunnen binden tot een  z.g. homogene massa (lijvige verf.) met andere bestanddelen. Deze grondverf is dus overgepigmenteerd, dit om de eerste grondverflaag; de houtnerf en poriën de structuur daarvan te kunnen opvullen. (Deze is minder of niet  UV-bestendig.) Een vulmiddel is bijvoorbeeld pijpaarde; dit is een soort klei, dat kegeltjes bevat met aan beide zijde openingen, om het vochtgehalte in hout re reguleren (afvoeren). Dit systeem dient men binnen een jaar weer controleren en zo nodig overnieuw doen. 

Grondlak: Heeft bijna de zelfde eigenschappen als grondverf, maar omdat je in de term van grondlak spreekt, dan is dit een lakachtige grondverf. Deze is minder gepigmenteerd en heeft een minder vullend vermogen. (Maar nog wel een vullend vermogen.) In het bijzonder veel minder vulmiddel, maar even zoveel hechtend vermogen. Deze grondlak heeft na de droging wel een ei-achtige glanslaag, maar gaat na een klein jaar er vanaf. ( Deze is wat meer UV-bestendig). Dit komt doordat er minder vulstoffen in zitten. Ook omdat er een minder vetbindmiddel in zit, vloeit deze ook beter. Een meer UV-bestendige grondlak heeft ook maar een beperkte tijd dus een klein jaar. Dit wordt ook beïnvloed door de zonnestraling. Dus altijd tijdens onderhoud regelmatig controleren en bijhouden.
 
Vulgrondlak: Deze grondlak is bedoeld als vocht regulerende grondverf. Is een lijvige verf met een hoog vullend vermogen en een vette alkydhars als bindmiddel. Deze verf is bedoeld om op een (houten) ondergrond die erg veel vocht bevat ( het vulmiddel is ook pijpaarde.) Op kaal vochtig hout minstens twee lagen. Omdat deze verf ook een eiglans heeft kan deze een of twee jaar over staan. Ik heb deze vulgrondlak gebruikt (niet buiten) maar binnen in de boot om dat dit meer vochtige ruimte is dan buiten. Maar dan wel met een kleur. (olijfgroen) lijkt een beetje op Oudhollands. In combinatie met donkerrood (ossen bloed kleur). Omdat ik deze verf binnen gebruik, hoeft deze één keer in de vijf jaar te worden geschilderd.
 
Kleine Aanvulling (red.)
Lees de kleine lettertjes op de bus met grondverf.
Er bestaan veelzijdige grondverven, die hout en metalen afdekken of waarmee men zelfs kan overgaan van een 1 op 2 componenten systeem
. Zeggen ze.
 


Hieronder nog enkele richtlijnen van Verhoef Aluminium Scheepsbouwindustrie uit Aalsmeer. Er zitten aandachtspunten tussen welke voor uw aluminium boot als pleziervaartuig van toepassing zijn. Check ze even.


 


De voortstuwing in vogelvlucht en slijtage
Tuigage, de motor van uw schip, verzorgt samen met kiel/zwaarden en het roer de juiste vaart van de boot. Elk onderdeel is heel belangrijk; dat is bekend. Hierbij slechts enkele aandachtspunten. De tuigage is goed, maar ze slijt/krimpt/vervormt. De zeilen zouden periodiek (x jaren) een inspectie van de zeilmaker kunnen gebruiken. Slijtage aan de schoot lijnen is gewoon onderhoud. Hebt u zichtbare slijtage aan de sluitingen van het tuig, dan is het een goed moment voor vervanging. Heeft u een veilige plaats voor uw mast? Op den duur kunnen in de mast droogscheuren ontstaan. Om inwateren tegen te gaan mag men deze scheuren vullen met schapenvet of harpuis (Dennen hars met lijnolie in een bepaalde verhouding). Let wel niet fixeren door bijvoorbeeld dicht te maken, dan kan het hout niet werken.

 motor inbouw in een vlet

Oude overnaadse boten, die niet lekken, zijn meestal door de werf van buiten gekit en van binnen in een ademende verf geschilderd, welke vanwege de motor zelfs olie bestendig is (Bilgeverf; Danboline?). Voordeel is: goed schoon te houden. Sommige boten zijn van binnen geolied, of zoals vroeger in het loodwit of "grijze menie". Zelf gebruik ik voor de binnenzijde van het vlak lood menie vermengd met veel lijnolie (een paar lagen) en de sloep is weer jaren potdicht. Sloep.org zoekt eigenlijk moderne behandelmethodes, die duurzaam zijn, arbeid besparend werken en waar bij voorkeur geen geconditioneerde ruimte voor nodig is. In een sloep kan men een en ander met epoxy doen; zelf zou ik mij niet wagen om de huidgangen er mee af te dichten. Kort gezegd; denk na over alle delen die krimpen en uitzetten voor u epoxy gebruikt om te fixeren. Wat is de beste primer voor een gegalvaniseerde boot? Lakken we met 1-componenten lak of twee componenten? Zelf ben ik voorstander geworden van de duurdere twee componenten types.

Het onderwaterschip / huid

 Vissertje Denemarken

Ieder heeft een eigen verfsysteem voor buitenboord en een eigen systeempje voor onder water. Wat ik graag opmerk voor het geval u de sloep nog niet zo lang bezit. Een huidgang bestaat over de lengte van de boot uit meer stukken, welke met een schuine las aan elkaar zijn bevestigd. Deze lassen zijn kwetsbaar indien ze niet goed worden afgedekt. Waar de huidgangen de stevens en kielbalk raken zijn afdichting materialen gebruikt, zoals katoen, hennep, loodwit. Laat deze zoveel mogelijk ongemoeid. Worden zij zichtbaar, gebruik dan een zeer goede flexibele kit om het af te dekken. Gaat u de boot kaal schuren, ga voorzichtig om met de koppen van de klinknagels.

Wanneer de boot schoon en droog op de wal staat, dan ziet men vanzelf, welke plekjes onder water aandacht nodig hebben. Deze behandelt u dan met het onderwatersysteem. Daarna kan men na licht schuren het gehele onderwaterschip in de antifouling zetten. Welk type antifouling voor de boot het beste is, kan men in de bootwinkel vragen. De verkopers bezitten goede warenkennis. De werven of bootwinkels kennen open dagen. Daar worden allerlei vaklieden uitgenodigd voor een verkooppraatje, maar zij beantwoorden ook vragen. Men pikt er altijd wat van mee.

Polyester en epoxy
U weet het wel, maar toch. Dit zijn prachtige materialen, maar deze dienen ook te worden afgedekt. Zij nemen, net als hout, vocht op. En op vochtig materiaal is elke reparatie een mislukking.

   uq 11.jpg - 74.03 Kb Visser te Lauwersoog

  woensdag 23 maart 2011.jpg - 114.23 Kb Scheepshuid met schroeven.

 Bij de buurman gezien 1
Messing schroeven die door de huid in de spanten zaten, werden voor het los draaien eerst verhit door een warme soldeerbout op de kop van de schroef te drukken.
Bij de buurman gezien 2
Vóór de tewaterlating werd bij een platbodem jacht de zwaardklamp ingesmeerd met een vettig iets als vaseline of uier zalf. Het zwaard loopt dan lichter.
Bij de buurman gezien 3
Er zijn booteigenaren, die het onderwaterschip van hun stalen boot  insmeren met uier zalf. Het zou net zo goed werken als antifouling.


Kleine aanvulling over 2-componentenlak van verffabriek de IJssel (Double Coat)
Iemand gaf een voordracht daarover, wellicht heeft u er wat aan.

De voorbereiding van het lakken is tweederde van het werk. (Geldt voor elk lakwerk.)

- Eerst reinigen met een goed ontvettingsmiddel. Anders verdeelt u de vettige aanslag in de schuurgroefjes.
- Liever geen ammoniak gebruiken.
- Afhankelijk van de staat van de lak schuren met 400 of hoger schuurpapier. Met grover schuurpapier haalt u meer lak weg.
- Lakken met 2-componentenlak over een 1-componenten laag is niet goed. 

  De chemicaliën in de 2-componenten laag beschadigen de oude 1-componenten laag en kan craquelé ontstaan.
  Ook is het mogelijk, dat de toevoegingen van de nieuwe laag de onderlaag oplost en zo een slechte basis vormt.

- Mengen van deze lak moet heel secuur plaatsvinden.
  Te weinig harder, dan zijn er deeltjes in de lak, die niet in aanraking komen met de harder. De lak droogt dan wel, maar wordt nooit sterk.
  Iets teveel is minder ernstig. Voor het mengen is een weegschaaltje te koop.
  Wanneer de 2-componenten van de op te brengen lak goed zijn doorgeroerd, moet het mengsel 15 minuten tot rust komen.
  Let op een goede temperatuur van het schip voor het lakken en de juiste tijd van de dag om te drogen.
  Afhankelijk van de omgevingstemperatuur heeft men na het mengen 3 uur de tijd om de lak op te brengen.

Opbrengen: Belangrijk is  keuze van de juiste“kwast”. Voorkeur heeft het zijden lakrolletje rolletje. (Grote kwast is m.i.... ook goed.)Wanneer de lak is opgebracht, gaat deze lopen, na een kwartier geen correctie aanbrengen, want die blijft zichtbaar. Gebruikt u dure kwasten bij 2-componentenlak? Die  worden onherstelbaar hard, tenzij men ze onmiddellijke na gebruik reinigt.

Sloepen met zwaarden hebben als aandachtspunt de draaiende delen, welke onderhevig zijn aan slijtage. De zwaarden dienen tevens zeer goed in de lak te zitten. De kiel van een schip dient één geheel te zijn met de romp en de flens dient goed in de bescherming te zitten (lekker dicht tjetten). Bij lekkage heeft men de werf nodig om dit te verhelpen. Het roer, de draaipunten en de ophanging moeten tegen een stootje kunnen en er is slijtage.



Het olie zeil, of de motor. U hebt geen monteur aan boord; kortom hoe meer u ervan weet, des te beter. Hoog urgent is de verzorging van de koeling; daarbij behoren ook de afsluiters. Een motor wordt gekoeld, dat is eigenlijk verlies, maar nodig om smering mogelijk te maken. Het koelwater filter dient men regelmatig schoon te houden (ervaring bepaalt de frequentie). De kunststof rotor van de koelwaterpomp, de zogenaamde impeller heeft periodiek aandacht nodig; het ding veroudert of het wordt hard en dan ontstaan problemen, gebrek aan koeling bezorgen u ongemak en hoge kosten. Storing aan de koelwaterpomp. Start niet zonder enige kennis uw motor op het droge. Messing pompen hebben een vetpotje; af en toe een pietsie vet daarin, voorkomt dat lucht over de as wordt aangezogen en de pomp niet haalt. Teveel vet gooit de pomp weg, ook niet doen. Wanneer de motor vorig seizoen voldoende koelwater heeft gehad, dan kan een onbeschadigde pomp het dit jaar ook; haalt hij niet, probeer het systeem zo goed mogelijk met water op te vullen; de rotor zuigt water pas aan, wanneer hij zijn water inhoud eruit slingert. Geef na het vullen in de vrijstand even flink gas; meestal lukt het. Brandstoffilters: Het is wijs om bij diesels er zorg voor te dragen, dat geen lucht in het brandstofsysteem achterblijft. De verstuivers zullen niet meer worden open gedrukt en volgt er na de start niets. Kort gezegd heeft u pas een boot; werk met kennis aan het brandstofsysteem, of laat dit doen. Er zijn heel goede (ook mobiele) monteurs.
Let op: Doordat men aan de uit aardolie gedestilleerde diesel een percentage biologische brandstof toevoegt kan dieselolie bederven wanneer het lang stilstaat en het systeem raakt verstopt. Aan omgaan met bio-diesel heeft dhr... Frank Wouters een artikel ingezonden. BIO-DIESEL. Natuurlijk zijn er nog veel meer dingen; zoals schroeven, asafdichtingen met vet doorsmeren, of  olie verversen, brandstoftank watervrij houden. Hoe luxer uw schip, zo te meer aandachtspunten voor onderhoud.

Tips/aanvullingen
Heeft u deze, stuur ze op.
Zijn er sloep bezitters met goede ervaring met een bepaalde manier van verzorgen van de boot, of heeft u een verhaal over wat er mis ging; wij leren graag. Aarzel niet; de website geeft u alle aandacht, ruimte en indien gewenst discretie. Stuur uw reactie. Namen van bedrijven, welke nuttige informatie verstrekken, worden gaarne in het verslag meegenomen. Hebt u vragen of  aanvulling over de inhoud van dit artikel geef dit dan door.  

In 'de Vaarkrant het artikel 'Lekkende schroefas'(11 juni 2011)

Hierin staat vermeld dat 65% van de inboord motoren een schroefas aandrijven, die is afgedicht met een conventionele pakkingbus. Dat zijn er nogal wat.

                            lekkende as2.jpg - 79.53 Kb

                            lekkende as.jpg - 241.31 Kb 

Een goed advies en graag wil ik dit aanvullen. Bij lekkage kan een handig iemand wel een oud torntje vervangen.  De pakkingring dient op de juiste manier gesneden worden. Wanneer de pakking stokoud is, dan is het beter om alle pakkingringen op de wal te vervangen. Draai de gland hierna niet te strak aan en let in het begin op warmlopen. Wanneer de schroefas afdichting moeilijk is dicht te krijgen, stel dan op het droge de oorzaak vast. Behalve controle op beschadiging of ongelijkmatige slijtage van de as in het stopbus gedeelte is het zinvol om de uitlijning te controleren tussen motor en schroefas, die kan op den duur verlopen. Heeft u nooit uitgelijnd, dan beter laten doen. Verder  sluit ik mij gaarne aan bij het verslag van Teije Brandsma.

Boot onderdelen gebruikt: http://www.bootjessloperij.nl/page15.php

Materialen/onderdelen voor sloepen: http://www.bootbouwer.nl/