De opknapbeurt.

Wanneer ik wat zag, deed ik telkens kleine reparaties aan het boord van de boot( zetgang). Deze keer wordt het scheepsboord grondiger aangepakt. Dit is een flink karwei geworden. Wanneer je wat loshaalt vindt je altijd meer werk. Even zei ik oef, wat ben ik begonnen; toch ben ik blij, dat ik dit heb gedaan. 

100-0019_img.jpg - 421.21 Kb   100-0022_img.jpg - 310.54 Kb

Samenvatting.
Reparatie van de zetgang
Alle kleine reparaties aan de bovenkant van de sloep worden verwijderd en in een groter verband hersteld. De zetgang/dolboord zijn de delen, die last hebben gehad van inwateren, vooral waar in het verleden de roeidollen hebben gezeten. Hierbij komt men veel meer werk tegen, dan aanvankelijk wordt verwacht. Uiteinden van spanten zijn stuk, het dolboord is aan vervanging toe, vulhout moet aangevuld worden en ook een kleine 10 meter zetgang moet worden vervangen. En dan ook maar gelijk de achterstevenknie.  Het oude gespijkerde potdeksel wordt vervangen door een van mahonie. Veel werk, maar mooi werk. 

   boordconstructie
m= berghout o= doftweger l= zetgang p= dolboord q= potdeksel r= langsdoft s= hoeksteun t= doft

Voordat ik aan de slag ben gegaan, heb ik een nieuwe handzaag gekocht; die is zo scherp, dat ie bijna door de hoes heen in je vingers wil snijden. De Stanley schaaf is een onmisbaar attribuut. En wanneer u over een cirkelzaag beschikt, zaag een proefstukje en kijk met een winkelhaak of het stuk haaks is doorgezaagd. Het boord van de houten sloep bestaat uit een binnenplank (dolboord) en een buitenplank (zetgang). Daartussen zitten de spanten en een schuine vulplank ingeklemd. Het geheel is 7 centimeter dik en wordt afgedekt door het potdeksel en samen vormen zij de bovenste sterke boordrand van de sloep. In het potdeksel hebben gaten gezeten voor de roeidollen. Onze sloep is 2/3 open en waar de dollen hebben gezeten zijn door inwateren slechte plekken ontstaan. Dat heb ik telkens met deelreparaties verholpen. Afgelopen winter ben ik begonnen om al die stukken in één keer te vervangen. Het potdeksel eraf en weghalen wat slecht of rot is. Dat is wel erg tegengevallen. Er blijkt dan veel meer aan de hand. Lange stukken dolboordplank met zwakke plekken moeten vervangen worden. Een aantal toppen van spantjes, die achter het dolboord zitten zijn ook slecht. En de buitenplank van de zetgang moet er ook af. De huidgangen zijn niet aangetast. De grote eiken knie tegen de binnenstevenbalk achter wordt ook gelijk vervangen. Even zei ik: "oef, wat ben ik begonnen"; toch ben ik blij, dat ik dit heb aangepakt. Er is veel timmerwerk te doen. Het is ook van belang, om de delen met zo weinig mogelijk schade van elkaar af te halen. De boot wordt 20 cm lager en haar spantjes steken als de graten van een grote dode vis er boven uit.

100-0002_img_2.jpg - 518.23 Kb herstelde spanteinden

De spanten zijn van 30 mm breed en 20 dik eiken. Het slechte of zwakke gedeelte wordt tot op het goede hout dwars afgezaagd. Om de spant weer op zijn oude plaats te laten terugkomen, heb ik van eikenhout een stukje spant op lengte gezaagd en daaraan twee beentjes van halve dikte ertegen aan gelijmd en geschroefd. Een soort overzet spantje. De beentjes worden aan de originele spant vastgelijmd en geschroefd of met een dunne deuvel vastgemaakt. Het verband in de sloep blijft gehandhaafd door de langs en roeidoften, maar die valt weg, wanneer de ijzeren hoeksteunen moeten worden weggenomen; het is raadzaam ze spoedig te herplaatsen.

100-0001_img_2.jpg - 432.43 Kb  de "overzetspantjes"

De binnenste plank, het zogenaamde dolboord, kan nu gezaagd en geplaatst worden. Zelf heb ik gewerkt met niet al te lange planken (120 cm), omdat ik daarmee beter kan omgaan. Het buigen van 20 mm dikke eiken plank heb ik als volgt gedaan.  Eerst heb ik in deze delen aan beide uiteinden een schuine las gezaagd van 20 cm. Hierna de plank een aantal uren in natte doeken gewikkeld en onder spanning op een balk gebogen en dan aan de holle zijde verwarmen met een brander en telkens de klemmen aangetrokken. Een deel van de buiging veert terug; met 2 cm per meter is de boog goed; behalve bij de achtersteven; die is behoorlijk krom; die is ook gelukt.

100-0018_img_2.jpg - 842.43 Kb buigen

 Door de zeeg van de boot lopen de planken enigszins krom. Dat is opgelost door de plank iets bredere te nemen en mee te schaven met de zeeg.

100-0011_img.jpg - 516.63 Kb Nieuwe delen dolboord

Hierna zijn de gebogen delen van het dolboord op de boot aan elkaar gelijmd. Deze verbindingen worden later alsnog versterkt met schroeven of met deuvels. Om de zetgang mooi schuin te monteren is een tapse eiken vullaag aanwezig (11,3 mm naar 4 mm). Deze is ook voor een groot deel vervangen. Het zagen is lastig; het buigen is goed gegaan. Om de huidgangen weer op de juiste spanning te stellen, zijn de vulplankjes achter de ijzeren hoeksteunen tussen het dolboord en de langsdoft op maat gemaakt, zodat ze er net strak onder passen.

100-0012_img.jpg - 456.75 Kb Vervangen van verband achtersteven

De knie in de achtersteven is in slechte staat en wordt vervangen. De klamp wordt naar model uitgezaagd en pasgemaakt. Een lastig karweitje.

 klamp achtersteven.jpg - 479.00 Kb De oude en de nieuwe knie 

100-0017_img.jpg - 486.75 Kb bovenaanzicht

Achter de minder fraaie ijzeren doftknie S (zie fig.220) zit tussen dolboord en zetgang een vulplankje tegen het vervormen. Zijn de bouten vast, dan vormt het boord een stevig geheel met de doften en de rest van de boot.

 100-0022_img.jpg - 310.54 Kb  100-0025_img.jpg - 411.84 Kb het begint nu een beetje op een sloep te lijken

Van iroko hout wordt de zetgang door de werf geplaatst; dat wordt door de scheepstimmerman Ben er aan gemaakt. Hij maakt er ook een mahonie houten potdeksel op. Zo mooi kan ik het niet. Ben zegt:"Ieder zijn vak".

100-0027_img.jpg - 683.11 Kb aanleg potdeksel

Voor het potdeksel worden witte mallen gemaakt. 

 lamineer ronding dolboord naar voordek .jpg - 598.09 Kb lamineer mal

Er wordt een buigmal gemaakt voor de beide oploopjes naar het voordek. Op de mal wordt het mahoniehout gelamineerd  met epoxy verlijmd; twee lagen op elkaar .

100-0036_img.jpg - 424.00 Kb vloeiende oploop naar dek in de tang
Hier is de oploop naar het voordek ; dit is een stukje timmermanskunst. 

100-0047_img.jpg - 482.24 Kb idem zonder tangen

100-0035_img.jpg - 483.41 Kb veel tangen

Het  potdeksel is aan de onderzijde uitgefreesd; hierdoor ontstaan  opstaande randen. Deze randen sluiten dolboord en zetgang aan bovenzijde in. Het wordt ook verlijmd met epoxy. Er zit geen schroef in.

100-0042_img.jpg - 491.27 Kb zonder tangen 100-0046_img.jpg - 446.07 Kb einde reparatie

Het potdeksel is klaar en ben ik weer aan de beurt. Nu licht schuren, schoon en er komen een flink aantal lagen polyground op. En dan 2-componentenlak. Samen minimaal 6 lagen. (Mij is geleerd 2 lagen erop, dan schuren; dus bij 6 lagen 2 keer schuren.)

Om verder uitdrogen tegen te gaan en het "baksteen effect" te vermijden, liggen de natte lappen er al in. Nu een aantal lagen lak er op en vaarklaar maken.

 vaarklaar.jpg - 177.93 Kb Eindelijk vaarklaar

Einde verslag.

 
 
please publish modules in offcanvas module position