Uit de nieuwsbrief Hiswa; Onweer op het water

  • Hits: 83
  • Zelf vond ik onweer op groot water heel onprettig; het lijkt allemaal vlak bij je in te slaan; afstanden zijn moeilijk te schatten. Wat kan je het beste doen? Overgenomen uit de nieuwsbrief van Hiswa.

    Onweer op het water: wat te doen?

    • maandag, 08 juli 2019
    • Zeilen
    • Tips & Tricks

    Het is weer typisch Nederlands (na)zomerweer: van koud naar warm, van benauwd naar fris, alles komt voorbij. Bij die temperatuurschommelingen hoort ook onweer, iets waar vele zeilers toch een beetje bang voor zijn. Wat moet je doen om schade te voorkomen en wat kun je nu het beste doen als je op het water zit en het onweer niet kunt vermijden?

    Tips & trucs

    De volgende maatregelen kunnen schade door blikseminslag voorkomen of beperken: 

    1. Goede geleiding van masttop naar water
    Hoe beter de geleiding van de masttop naar het water, hoe sneller de lading wordt afgevoerd. Dit wordt bereikt door de mast en het want met goed geleidende kabels te verbinden met de kielbouten. De weerstand tussen masttop en kielbouten is bij voorkeur minder dan 1 Ohm.

    2. Let op boten om je heen
    Een blikseminslag zorgt altijd voor een inductiestroom in alle nabije, geleidende materialen, tot op wel 10 meter afstand. Hierdoor kan ook een blikseminslag in de buurboot tot schade op het eigen jacht leiden.

    3. Kooi van Faraday
    Door de inductiestroom kunnen bij een inslag ook uitgeschakelde en losgekoppelde apparaten beschadigd raken. Om dit te voorkomen, kunnen kleine apparaten (mobiele telefoon, handheld GPS, handheld marifoon) in de oven of een metalen kistje worden geborgen. Om grotere en vaste apparaten te beschermen is het noodzakelijk een grotere Kooi van Faraday te creëren. Dit kan door alle mogelijke metalen (zoals de voetreling, de stagen, de mast, de zeereling, de preek- en hekstoel, de motor en eventuele metalen tanks) met elkaar te verbinden. Apparaten binnen deze kooi zijn veilig(er). In een schip met bliksembeveiliging, zoals de meeste moderne schepen hebben, wordt een inslag snel naar de kiel geleid, maar kan door de inductiestroom nog altijd forse schade ontstaan!

    4. Bescherm cruciale apparaten
    Een overspanningsbeveiliger (die het te veel aan spanning naar de aarde kan leiden) op cruciale apparaten (zoals de marifoon) en bij de dekdoorvoer van de antennes kan apparaten extra beschermen.

    5. Anker uit
    Het in het water hangen van accukabels vanaf de stagen is eigenlijk zinloos door het geringe oppervlak van het in het water hangende metaal, tenzij aan de kabel een metalen plaat van minimaal een halve vierkante meter hangt. Een met de voorstag verbonden ankerketting en anker (bij voorkeur op de zeebodem, maar anders in het water hangend) is wel een goede, extra geleider om de bliksem snel naar het water of de zeebodem af te voeren.

    6. Extra bliksemafleider
    Een extra bliksemafleider op de mast, die dan wel moet uitsteken boven de marifoonantenne, verkleint de kans op inslag in de marifoonantenne zelf, en daarmee op onklaar raken van de marifoon, hoewel een inductiestroom in de antennekabel dan natuurlijk nog steeds mogelijk is. Onrustige, instabiele luchten kunnen op onweer duiden.

    Maatregelen op zee

    1. Blijf in de kuip of kajuit
    Verklein dan de kans dat een bemanningslid een geleidend materiaal (met name stagen en stuurwiel) vasthoudt tijdens een inslag door de bemanning zo veel mogelijk in de kuip of de kajuit te hebben, het stuurwiel te isoleren of de stuurautomaat te gebruiken (of nog beter: het stuurwiel tijdelijk vast te zetten) en iedereen weg te houden van geleiders.

    2. Laat de motor draaien
    Zorg dat de motor draait, zodat je niet afhankelijk bent van de accustroom om deze te starten.

    3. Strijk zeilen
    Strijk de zeilen, zowel uit het oogpunt van brandschade als uit het oogpunt van harde windvlagen waarmee onweer gepaard kan gaan, of vaar met sterk gereefd tuig.

    4. Gereefd tuig
    Zeil na een blikseminslag op zee altijd met (zwaar) gereefd tuig vanwege de kans op door de inslag beschadigde stagen.

     

    Dit artikel is eerder geplaatst op Zeilen 

    Afdrukken E-mail